Bucoleon Sarayı’nın denize bakan duvarının altındaki silinmiş arma, İstanbul’un unutma ve hatırlama döngüsünü anlatan felsefi bir hikâyeye dönüşüyor. Kayıp bir dehanın izi, şehrin tuzlu rüzgârında yeniden canlanırken, okur zamanın katmanlarında derin bir yolculuğa çıkar.
Kayıp İşaretin Altında — Bucoleon’un Gölgesinde Bir Hikâye
1.
İstanbul’un yaz akşamları, denizden yükselen tuzlu nefesle ağırlaşır. Hava, sanki görünmez bir el tarafından yavaşça karıştırılan bir iksir gibi, hem serin hem de yakıcıdır. O akşam, sahil boyunca yürürken, adımlarım beni farkında olmadan Bucoleon Sarayı’nın dökülen duvarlarına götürdü. Şehrin bu kıyısı, her zaman bana hem bir başlangıcı hem de bir bitişi hatırlatır; sanki zaman burada kendi üzerine kıvrılır, geçmişle şimdi birbirine karışır.
Duvarın altındaki oyukta, neredeyse tamamen silinmiş bir işaret vardı. Bir arma mıydı, bir cehennemin kapısına kazınmış bir uyarı mı, yoksa sadece dalgaların yüzyıllardır sürdürdüğü törensel aşındırmanın rastlantısal bir izi mi? Bilmiyordum. Ama o işaret beni çağırıyordu. Sanki taşın içinde saklı bir hikâye, bir anı, bir itiraf vardı.
Yaklaştım. Kayanın yüzeyi ıslaktı; dokunduğumda parmaklarımda soğuk bir tuz tabakası bıraktı. O an, işaretin ne olduğundan çok, neden silinmiş olduğu ilgimi çekti. İstanbul’un kendine özgü bir kelimesi vardır: silinti. Şehrin hafızasının, kendi ağırlığını taşıyamadığı anlarda başvurduğu bir yöntem. Bir şeyi yok etmek değil, onu görünmez kılmak. Bir iz bırakmak ama o izin neye ait olduğunu unutturmak.
2.
Tam o anda arkamda birinin durduğunu hissettim. Adımlarını duymamıştım; belki de denizin sesi onları yutmuştu.
“Onu sen de gördün,” dedi bir ses. Yaşlı bir adamdı. Yüzü, rüzgârın ve tuzun yıllarca işlediği bir harita gibiydi.
“Evet,” dedim. “Ama ne olduğunu bilmiyorum.”
Adam gülümsedi. “Kimse bilmiyor. Belki de bilmememiz gerekiyor.”
Bir süre sessiz kaldık. Dalgalar taşlara vuruyor, uzaklardan bir vapurun sireni duyuluyordu. Bu ses, bu oyukta her zaman farklı yankılanır; sanki bir balinanın hüzünlü şarkısına dönüşür.
“Burada bir zamanlar bir lonca vardı,” dedi adam. “Salcılar mıydı, balıkçılar mıydı, yoksa daha eski bir topluluk mu… kimse kesin olarak söyleyemez. Ama bu işaret onlarınmış. Sonra şehir büyüdü, değişti, unuttu. Ve işaret de unutuldu.”
“Peki neden silindi?” diye sordum ama soruyu sorarken bile cevabın çok daha derin bir yerde olduğunu hissediyordum.
“Silinmedi,” dedi adam. “Şehir onu sildi. İstanbul bazen geçmişi taşıyamaz. Bazı şeyleri unutmak ister ama tamamen yok edemez. Bu yüzden böyle bırakır: yarım, belirsiz, tanımsız. Bir gölge gibi.”
3.
Adamın sözleri, duvarın taşlarına sinmiş tuz kadar gerçekti. İstanbul’un hafızası, hiçbir zaman düz bir çizgi olmamıştı. Her şey katman katmandı; bir hikâye başka bir hikâyenin üzerine çöker, bir iz başka bir izi örterdi. Ve bazen, en önemli şeyler en silik olanlardı.
“Sen buraya sık gelir misin?” diye sordum.
“Her gün,” dedi. “Bu işaretin tamamen kaybolmasını bekliyorum ama bir türlü kaybolmuyor. Sanki şehir bile onu unutmakta kararsız.”
Adamın gözleri, dalgaların ritmine uyumlu bir sabır taşıyordu. Sanki yıllardır aynı noktaya bakıyor, aynı soruyu kendine soruyor, aynı cevapsızlıkla yaşıyordu.
“Belki de bu işaretin görevi budur,” dedim. “Kaybolmamak için değil, kaybolmanın ne demek olduğunu hatırlatmak için burada.”
Adam başını salladı. “Belki. Ama bazen düşünüyorum… Ya bu işaret aslında hiç silinmemişse? Ya biz onu göremez hâle geldiysek?”
Bu cümle içimde bir kapı açtı. Belki de silinti, sadece taşın değil, insanın da başına gelen bir şeydi. Şehir, geçmişi silerken bizi de yavaşça siliyordu; anılarımızı, yüzlerimizi, seslerimizi. Belki de bu yüzden İstanbul’da yaşayan herkes biraz eksik, biraz yarım hissederdi.
4.
Adam birden ayağa kalktı. “Benim gitmem gerek,” dedi. “Ama sen gelmeye devam et. Bu işaret sana bir şey söyleyecek. Herkese söylemez.”
“Ne söyleyecek?” diye sordum.
“Onu ancak sen duyabilirsin.”
Adam uzaklaştı. Adımlarının sesi yine duyulmadı; sanki deniz onu da yutmuştu.
5.
Tekrar duvara döndüm. İşaret, dalganın geri çekildiği bir anda daha belirginleşti. Bir an için, gerçekten bir arma gördüğümü sandım: bir kürek, bir balık, bir dalga… ya da belki sadece zihnimin oyunu. Ama o an, işaretin bana baktığını hissettim. Sanki taşın içinde bir göz vardı.
Elimi tekrar uzattım. Bu kez taş daha sıcaktı, sanki içinden bir nefes yükseliyordu.
Zihnimde bir görüntü belirdi. Bir grup insan, gece vakti kıyıda toplanmıştı. Ellerinde meşaleler vardı. Dalgaların sesi daha vahşi, rüzgâr daha sertti. Bu insanlar, bir ritüel gerçekleştiriyordu. Bir arma taşıyorlardı; bu arma, duvardaki işaretin ta kendisiydi. Ama o zamanlar belirgindi, parlaktı, gururluydu.
Sonra görüntü değişti. Şehir büyüdü, duvarlar yükseldi, saray inşa edildi. Lonca yok oldu. İnsanlar dağıldı. Arma unutuldu. Ve zaman onu yavaşça aşındırdı.
Görüntü kaybolduğunda nefesimin hızlandığını fark ettim. Taşın yüzeyinde hâlâ elimi tutuyordum. Sanki taş bana bir hikâye anlatmıştı; kelimelerle değil, dokunuşla.
6.
O anda anladım: Bu işaret, bir cehin değil, bir yok oluşun simgesiydi. Bir topluluğun değil, bir hafızanın. Ve şehir, onu silerken aslında kendi içindeki bir boşluğu koruyordu.
Belki de İstanbul’un en büyük sırrı buydu: Unutulan şeyler, aslında hiç kaybolmaz. Sadece görünmez olurlar.
Geri çekildim. Dalgalar tekrar yükseldi, işareti örttü. Taş, leylak renginden kömür rengine döndü. Ve ben, o anın ağırlığını içimde taşıyarak yürümeye başladım.
Sahil boyunca ilerlerken şehrin sesleri değişiyordu. Bir yanda martıların çığlıkları, diğer yanda insanların konuşmaları, uzakta bir vapurun motoru… Hepsi birbirine karışıyor ama hiçbir ses tam olarak diğerine benzemiyordu. İstanbul’un çok sesliliği, aslında onun çok katmanlı unutkanlığının bir yansımasıydı.
7.
Eve dönerken aklım hâlâ o işaretteydi. Yaşlı adamın sözleri zihnimde yankılanıyordu: “Belki de biz göremez hâle geldik.”
Gerçekten öyleydi. Belki şehir bize sadece hazır olduğumuz şeyleri gösteriyordu. Belki bazı işaretler, bazı hikâyeler, bazı acılar ancak onları taşıyabilecek birine görünürdü.
O gece uyumadan önce pencereden dışarı baktım. Şehrin ışıkları denizin üzerinde titreyen bir harita gibiydi ve ben o haritanın içinde kaybolmuş bir işaret gibi hissediyordum. Silinmiş ama tamamen yok olmamış. Görünmez ama hâlâ orada.
Belki de hepimiz böyleydik: Kendi duvarlarımızın altında yarı silinmiş bir arma taşıyan sessiz varlıklar.
Ve belki bir gün birisi o işareti fark edecek. Dokunacak. Dinleyecek. Ve hikâye yeniden başlayacak.
Benzer yazılar:
Leave a Reply